derebeylik (feodalizm) hakkında bilgi



Derebeylik (feodalizm) nedir

Avrupa’da, X. yy’da ortaya çıkan ve XIII. yy’a kadar süren derebeyliğin (feodalizmin )iki temel özel­liği vardır: kamu yönetiminin parçalanmışlı­ğı; vasallık bağının genişlemesi. Gerçekten, X. yy’dan başlayarak kamu yönetimi yerel prenslere geçti; ama genel kural olarak yerel prensler kamu yönetimini elde tutmayı ba­şaramadılar ve kralın haklarının çoğunluğu, kalelerin muhafızlığım üstlenmiş kişilerin, hatta sıradan toprak sahiplerinin eline geçe­rek, senyörlüğün doğmasına yol açtı.

Senyörler, eskiden kralda olan yetkileri çok farklı büyüklükteki topraklarda kendi adlarına ve denetimsiz olarak uygulamaya başla­dı; çok geçmeden de soylu veya din adamları sınıfından olmayanların tümü senyörlere bağımlı oldu. Buna paralel olarak daha Ortaçağ’ın başlangıcında ortaya vasallık bağı ge­nelleşmeye başladı: her senyör, çevresinde koruma ve çıkar karşılığında kendisine bağ­lılık andı içen daha az güçlü savaşçıları içe­ren bir topluluk oluşturuyordu; ayrıca bir senyör bir başka senyörün vasalı olabileceği gibi, bu vasallara bağlı başka vasallar da ola­biliyordu.

Böylece tepede kralın bulunduğu piramit biçiminde bir fiefler hiyerarşisi oluş­tu. Kral büyük fieflerin senyörleri üstündeki dolaysız yetkisini yitirmiş olmakla birlikte, bir üstünlük hakkından yararlanıyordu. Baş­langıçta krallarda, vasallarının yükümlülükle­rini yerine getirmeye zorlama araçları bu­lunmaması nedeniyle pek gerçek olmayan bu üstünlük, doğrudan krala bağlı toprakla­rın artması sonucunda güç dengesinin kral yararına dönmesiyle bir yetki kaynağına dö­nüştü (Xm. yy başı) ve çok geçmeden derebeylik (feodalizm) vasallık kurumları, varlıklarım sürdür­mekle birlikte (yetkilerini kuramsal biçimde de olsa Fransız Devrimi’ne kadar sürdürdü), krallığın siyasal sistemine egemen olmadılar ve monarşi kurumlarının gelişmesiyle yetki­lerin piramidin tepesinde (kralda) yoğunlaş­ması sonucunda, feodalizm kurumu XIII. yy sonunda fiilen ortadan kalktı.

 

kaynak:Dictionnaire Larousse Ansiklopedik Sözlük -Milliyet Yayınları