Ömer Hayyam Kimdir? Hayatı ve Eserleri Hakkında Kısa Bilgi

ÖMER HAYYAM

Ömer Hayyam

Ömer Hayyam

Iranlı şair (Horasan/Nişapur 1044-1123-1135 ?).

Tam adı: Gıyasettin Ebu l-Feth bin İbra­him.

İran topraklarına Büyük Selçuk­lu Devletinin egemen olduğu bir çağda yaşadığı kesinse de (Reşidüttin, Camiüt Tevarih adlı eserinde vezir Nizamülmülk ile İsmaili mezhebinin kuru­cusu Haşan Sabbah ile okul arkadaşı olduğuna değinir), yaşamı ve gençlik yılları karanlıktır. Adım ve ününü, et­kisini ve gücünü kanıtlayan ürünler, bilimsel ürünleri değil, şiirleridir.

İran şiirinin geleneksel biçimi olan rubai’yi (dörtlü: dü beyt, iki beyit) aruzun özel kalıplarıyla şiirleştirirken, dilin en güzel ve uyumlu ses yapısını koruyan dikkatiyle öne çıkarsa da asıl etkisi burdan da gelmez. Onu güçlü, her çağ­daş geçerli, her toplumda aranır kılan yoğunluk, kısacık şiirlerine sığdırdığı yaşam felsefesiyle dünya sevgisidir.

Çok Tanrılı bir inanış olan Zerdüştlükle tek Tanrılı Müslümanlığın çatışma yeri olan doğum toprağında, eski Yu­nan felsefesinden gelen (Epikuros….) yaşama neşesini işlerken insanı yalnız­ca bu dünyanın ürünü sayan tutumu, dinsel inanışları aşan bir akıl ve sağ­duyu ufkuyla çok özgür bir yaşam de­ğerlendirmesinin duyurusunu taşır.

Ahreti umursamayan, yazgıdan ötürü suçlanmayı kabul etmeyen, öteki dün­yada yaşama umuduna değer verme­yen, bu yaşamda mutlu olmak için tutkusuz bir yetinmenin dirliğini ko­şulmayan tutumu, yadsınmaz bir etki olarak zaman engellerini aşar.

Her ru­baisinde ölüm sonrasının boşluğunu dile getirmeyi amaç sayar:

“Kim gör­müş bu cenneti, cehennemi?

Kim git­miş de getirmiş haberini?

Kimselerin bilmediği bir dünya

Ödenmeğe, kor­kulmağa değer mi?”

Bütün dinsel yo­rumlara ve vaadlere karşı yalnızca bu­rada, bu dünyada insanca yaşamayı başlıca konu bilir:

“Şurda oh diyecek bir yer olsaydı

Ya da şu uzun yolun güzel bir sonu

Yüzbin yıl sonra, yerin altından

Otlar gibi, yeşil yeşil çıkma umudu”.

Ömer Hayyam’ın (soyadının anlamı: Çadırcı) bir benzeri daha ol­mayan Rubaiyat’ı dilimize çevrildi.

kaynak:Alfabetik Okul Ansiklopedisi -GÖRSEL YAYINLAR 1998