Refleks Nedir? Çeşitleri Hakkında Bilgi



Refleks Nedir?

Çeşitli uyarılara karşı doğuştan belirlenmiş, öğrenilmemiş yanıtları oluşturan istemsiz sinir sistemi etkinliğine denir. Herhangi bir refleks yanıtının oluşabilmesi için uyarılarının algılanması, sinir lifleri aracılığıyla merkezi sinir sistemine taşınması, merkez anlamda bu uyarının algılanıp ona bir yanıtın hazırlanması, bu yanıtın öteki sinir yolları aracılığıyla uyarıya yanıt verecek organa taşıması ve bu organın da sağlam olması gerekir.

Refleksin Çeşitleri

Çeşitli biçimleri vardır. En basit tipi, patella olarak adlandırılan ve halk arasında en iyi bilinen refleks tipidir. Bu refleksin incelenebilmesi için kişi bir sandalyeye oturur ve bacaklarını ileriye doğru uzatır. Muayene yapılacağı sırada kişinin kaslarının gevşek olması gerekir. Muayene ucu lastik olan küçük bir çekiçle fazla sert olmayan bir vuruş yapılır. Patella refleksinin omurilikteki düzeyi 2-4 bel sinirleri bölgesidir.

Patella refleksi ve Asil refleksi derin refleksler adlı refleks türlerindendir. Yüzeysel refleksler adı verilenler ise deri ve mukozaların uyarılmasıyla ortaya çıkarlar. Yüzeysel reflekslerin en belirgin karın derisi yüzeysel refleksidir.

Bir başka grubunu da otonom  ve vejetatif refleksler oluşturur. Otonom sinir sistemi tümüyle refleks olarak çalışır. Göz kürelerine parmakla bastırıldığında refleks olarak kalp atış sayısının azaldığı görülür. Buna okülokardiak adı verilir. Boyun derisine çimdikleme biçiminde ağrılı bir uyarı yapıldığında, o yöndeki göz bebeğinin genişlediği görülür. Buna da silyospinal adı verilir.

Beyin bölgelerinin çeşitli hastalıklara bağlı olarak bozulması sonucunda patolojik refleksler adı verilen grup ortaya çıkar. Bunlar normal bir insanda bulunmaz. Bunların başlıcaları:

Babinski belirtisi: Ayak tabanı küt uçluk bir cisimle topuktan öne doğru ayak tabanının dış kenarı izlenerek çizildiğinde, normalde ayak parmakları ayak tabanına doğru büzülürler, Ayak başparmağının ayak sırtına doğru kalkması durumu ise patolojik bir refleks yanıtıdır.

Palmomentral : Hastanın avuç içi, başparmağının kökünden bileğe doğru ucu küt bir cisimle çizildiğinde, aynı yöndeki çene kasının kasıldığı ve ağız kenarının hafifçe o yana doğru yer değiştirdiği görülür.

Şartlı refleks adı verilen tür canlıların sinir sisteminde önce yoktur, doğuşta bir refleksle birleşerek oluşur. Kişinin yaşamı boyunca edindiği bu refleksler kaybolabilir. Yerleşmesi için sık sık yinelenmesi gerekir. Şartlı refleksler sayılamayacak kadar çoktur. Örneğin, ışık karşısında göz bebeklerinin daralması, ağızda besinlerin bulunması sırasında tükürük bezlerinin salgı yapması gibi.

Şartlı refleksi ilk kez ünlü Rus hekimi Pavlov, köpekler üzerinde yaptığı deneyler sonucunda saptadı.

kaynak:Alfabetik Okul Ansiklopedisi -GÖRSEL YAYINLAR 1998